مصالح جدید یک راهکار مدرن در مقابل مصالح سنتی هستند که میتوانند باعث کاهش بار مرده ساختمان و ایجاد خواص عایق حرارتی و صوتی شوند. انتخاب هوشمندانه مصالح جدید مانند بلوک هبلکس به دانش فنی مناسب و ارزیابی اقتصادی نیاز دارد. از این رو در ادامه به بررسی جامع مشخصات، مزایا و معایب این محصول خواهیم پرداخت.
معرفی کامل بلوک هبلکس AAC
بلوک هبلکس یا بلوک AAC یکی از مصالح نوین ساختمانی است که با نام بلوک متخلخل نیز شناخته میشود. در واقع این بلوک را میتوان نوعی بتن سبک سلولی دانست که از ترکیب مواد سادهای مانند ماسه سیلیسی، آب و آهک، سیمان و پودر آلومینیوم به دست میآید. مهمترین تفاوت بلوک AAC با دیگر مصالح ساختمانی، فرایند تولید منحصر به فرد آن است. در این فرایند ساختاری متخلخل با ویژگیهای فیزیکی ممتاز ایجاد میشود که میتواند مزایای زیادی به همراه داشته باشد.
ایجاد تخلخل در بتن و فرایند اتوکلاو
برای تولید این نوع از بلوکها باید دوغابی از مواد اولیه تهیه شود. در مرحله آغازین، پودر آلومینیوم به عنوان عامل انبساط دهنده مورد استفاده قرار میگیرد. این پودر با دیگر ترکیبات قلیایی دوغاب، واکنش شیمیایی ایجاد کرده و باعث آزاد شدن میلیونها حباب ریز گاز هیدروژن خواهد شد. این حبابها در مخلوط پخش شده و باعث تخلخل و انبساط آن میشوند. مشابه این فرایند در پخت نان نیز رخ میدهد.
در نهایت، قالبگیری و برش بلوکها در ابعاد دقیق به عنوان مرحله کلیدی در فرایند آغاز میشود. سپس بلوکها به محفظههای بخار تحت فشار بالا یا همان اتوکلاو منتقل میشوند و پس از قرارگیری در معرض بخار با دمای ۱۹۰ درجه سانتیگراد و برای چندین ساعت، عمل آوری تحت فشار و حرارت به پایان میرسد. در این فرایند ساختار کریستالی پایدار و مقاوم ایجاد خواهد شد که باعث مقاومت مکانیکی بالا و پایداری بلوک هبلکس (AAC) میشود.
مزایای استفاده از هبلکس؛ دلیل محبوبیت بلوک هبلکس (AAC) در بین مهندسان
اینکه بلوکهای هبلکس روز به روز محبوبتر میشوند و در پروژههای ساختمانی مدرن مورد استفاده قرار میگیرند تصادفی نیست. این متریال دارای ویژگیهای فنی برجسته است که باعث بهبود کیفیت، بهینهسازی هزینههای بلند مدت و افزایش ایمنی خواهد شد. از جمله مزایای کلیدی بلوکهای هبلکس که باعث شده مهندسان آن را پیشنهاد دهند میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
عایق حرارتی و کاهش مصرف انرژی همراه با انطباق مبحث ۱۹ مقررات ملی
مهمترین مزایای استفاده از این نوع بلوکها، خاصیت عایق حرارتی آنها است. دلیل آن نیز وجود ساختار متخلخل و میلیونها حباب هوای محبوس در آن است. به همین دلیل میتوان بلوکهای هبلکس را نوعی عایق حرارتی کارآمد دانست. استفاده از این بلوکها باعث میشود تا دیوارهای پیرامونی ساخته شده بدون نیاز به اجرای لایههای عایق اضافی، باعث صرفهجویی در مصرف انرژی شوند. در واقع، این بلوکها با کاهش تبادل حرارت بین داخل و خارج، از اتلاف انرژی جلوگیری کرده و باعث کاهش هزینههای مربوط به گرمایش و سرمایش خواهند شد.
عایق صوتی
شاخص کلیدی دیگر، جاذب صوت بودن بلوکهای هبلکس است. امروزه آسایش صوتی یکی از موارد مهم در ساختمانهای مدرن محسوب میشود. ساختار سلولی بلوکهای هبلکس جاذب صوت بوده و به راحتی میتوانند امواج صوتی را جذب کنند. از این رو میتوان گفت استفاده از این نوع بلوکها در دیوارهای جداکننده بین واحدهای مسکونی، اتاقهای هتل، بیمارستانها یا فضاهای آموزشی، یک گزینه ایدهآل محسوب میشود. همچنین استفاده از این نوع بلوکها منطبق با مبحث هجدهم مقررات ملی ساختمان در زمینه عایقبندی صدا است.
کاهش بار مرده در ساختمان با بلوک هبلکس
سبک بودن و وزن پایین بلوک هبلکس نسبت به بلوک معمولی باعث کاهش بار مرده ساختمان میشود. در نتیجه نیروهای وارد شده بر اسکلت سازه نیز کاهش پیدا میکند. این موضوع روی بهینهسازی ابعاد تیرها، ستونها و فونداسیون نیز تاثیر مستقیم دارد.
افزایش سرعت اجرا
فرایند تولید دقیق بلوکهای هبلکس باعث شده تا دقت ابعادی در آن افزایش پیدا کند. ابعاد بزرگ این بلوکها، سرعت دیوار چینی را نیز افزایش میدهد. از طرفی بلوکهای هبلکس دارای قابلیت برشکاری هستند و میتوان با کمک آنها، اجرای دقیق همراه با جزئیات را پیادهسازی کرد. این موضوع روی کاهش مصرف مصالح و ضایعات موثر است. همچنین استفاده از چسب مخصوص باعث افزایش سرعت کار و ایجاد یک اتصال یکپارچه و مقاوم میشود.
| مزیت | توضیح |
| وزن کم | وزن هر مترمکعب حدود 450 تا 550 کیلوگرم است. نسبت به آجر بسیار سبکتر بوده و باعث کاهش بار مرده ساختمان و افزایش مقاومت در برابر زلزله میشود. |
| مقاومت بالا | به دلیل وزن پایین و بافت متخلخل، مقاومت مناسبی در برابر زلزله دارد و برای مناطق زلزلهخیز مناسب است. |
| اجرای آسان تاسیسات | به راحتی با اره برش میخورد و امکان عبور آسان لولهها و سیمهای برق وجود دارد. |
| عایق حرارت | به دلیل ساختار متخلخل و روش تولید، عایق حرارتی مناسبی است و باعث کاهش مصرف انرژی میشود. |
| عایق صوت | از انتقال صدا بین واحدها جلوگیری میکند و باعث آسایش ساکنان میشود. |
| حمل و نقل آسان | به دلیل وزن کم و ابعاد مناسب، جابجایی و حمل آن سریع و راحت است. |
| هزینه کمتر | نیاز به گچ و خاک ندارد و با لایه نازک گچ سفیدکاری میشود، در نتیجه هزینه اجرا کاهش مییابد. |
معایب و چالشهای بلوک AAC
با وجود مزایای فراوان، استفاده از بلوک هبلکس (AAC) میتواند معایبی نیز به همراه داشته باشد. آگاهی از این معایب و محدودیتها کمک میکند تا یک تصمیم آگاهانه و ضروری گرفت. در مقابل، عدم توجه به چالشهای استفاده از این نوع بلوک میتواند کیفیت پروژه را تحت تاثیر قرار داده و باعث ایجاد هزینههای پیشبینی نشده شود. در ادامه به معایب استفاده از این بلوک خواهیم پرداخت.
جذب رطوبت بالا و ایجاد حساسیت در زمان گچ کاری
یکی از معایب فنی در زمان کار با بلوک AAC، قابلیت جذب بالای رطوبت در آن است. ساختار متخلخل همانند اسفنج باعث جذب سریع آب موجود در ملات یا گچ به سمت خود میشود. عدم مدیریت این موضوع میتواند مشکلاتی از قبیل ترک خوردن لایه گچ یا عدم چسبندگی کافی را ایجاد کند.
جذب آب و خشک شدن سریع گچ، از ایجاد واکنشهای شیمیایی لازم در گچ جلوگیری کرده و در نهایت منجر به ایجاد ترکهای سطحی میشود. همچنین، از پوشش صحیح گچ روی سطح بلوک در نازک کاری نیز جلوگیری میشود. برای جلوگیری از این مشکل باید قبل از اجرای ملات یا گچ، سطح دیوار از طریق پاشش آب مرطوب گردد یا از پرایمرهای مخصوص به عنوان یک لایه آستر استفاده شود.
عدم استفاده از بلوک هبلکس به عنوان عضو سازهای
یکی از مواردی که حتماً باید در پروژهها به آن توجه داشت، محدودیت باربری و غیرسازهای بودن بلوک AAC است. مقاومت فشاری در این نوع بلوکها به دلیل تخلخل بالا و وزن پایین، بسیار محدود است و به همین دلیل هرگز نباید به عنوان دیوار باربر مورد استفاده قرار بگیرند. استفاده از آنها صرفاً برای جداسازی فضا و یا تشکیل دیوارهای پیرامونی غیرسازهای است. همچنین برای نصب اجسام سنگین مانند رادیاتور یا کابینت روی این دیوارها، به جای پیچ و رول پلاک معمولی باید از اتصالهای مخصوص مانند انکرهای شیمیایی برای اتصال ایمن در بلوک هبلکس استفاده کرد.
هزینه بیشتر نسبت به دیگر مصالح ساختمانی
هزینه اولیه خرید این نوع بلوکها با توجه به قیمت آن برای هر متر مکعب، نسبت به مصالح سنتی بیشتر است. البته باید توجه داشت که این تفاوت قیمت در ابتدای کار، انتخاب را برای کارفرمایان مشکل میکند؛ اما با در نظر گرفتن عواملی مانند افزایش سرعت اجرا، کاهش مصرف ملات در طی پروژه و عدم نیاز به عایق بندی حرارتی به عنوان صرفهجوییهای بلند مدت، هزینه تمام شده هر متر مربع از دیوار کمتر خواهد شد.
محدودیت ارتفاع برای دیوارهای بلند
استفاده از بلوک AAC برای دیوارهایی که به صورت بلند طراحی شدهاند با محدودیتهایی همراه است. زیرا احتمال خمش، ترک یا اعوجاج در ارتفاع زیاد وجود دارد و این مورد به عنوان معایب استفاده از این نوع بلوک در طراحی سازه در نظر گرفته میشود.
بلوک هبلکس در کجا بیشترین کاربرد را دارد؟
مزایای بلوک AAC باعث شده تا از این مصالح در موارد مختلفی استفاده شود. از این رو، بسیاری از تولید کنندگان تلاش کردهاند تا تغییراتی در ساختار آن ایجاد کنند. در حال حاضر، انواع مختلفی از بلوک سبک AAC در بازار وجود دارند که دارای طرحها و ابعاد متفاوتی هستند و برای بخشهای خاصی از ساختمان نیز مورد استفاده قرار میگیرند. به عنوان مثال، بلوکهای دارای ضخامت کمتر برای استفاده در دیوار جداکننده داخلی مناسبند. همچنین بلوکهای ضخیمتر میتوانند برای دیوارهای پیرامونی مورد استفاده قرار بگیرند. تنوع بالا باعث شده تا مشتریان انتخابهای بیشتری برای ساخت سازه با کمک این بلوک داشته باشند:
- ایزولاسیون کف: بلوک هبلکس به دلیل داشتن ویژگیهای حرارتی و رطوبتی میتواند در کف ساختمان مورد استفاده قرار بگیرد.
- ایزولاسیون بام: خواص عایق بودن هبلکس باعث میشود تا بتوان از آن برای ایزولاسیون پشت بام نیز استفاده کرد.
- محوطهسازی: بلوکهای اتوکلاو شده مقاومت بالایی در برابر یخ زدگی و آتش سوزی دارند. بنابراین میتوان از آنها در فضاهای بیرونی مانند محوطه فضای سبز نیز استفاده کرد.
- دیوار داخلی: ویژگیهای مثبت این نوع از بلوکها باعث شده تا دیوار چینی با کمک آنها بسیار به صرفه باشد. با وجود معایبی از جمله عدم امکان استفاده از آنها در دیوارهای باربر، میتوان از این بلوکها در ساخت دیوارهای داخلی استفاده کرد. همچنین، با نبشی کشی میتوان مقاومت دیوار در برابر تنشهای خارجی را نیز افزایش داد.
بررسی روش اجرای دیوار با بلوک هبلکس
از ویژگیهای مثبت استفاده از بلوکهای هبلکس میتوان به قابلیت میخکوبی، سوراخ کاری، امکان عبور تاسیسات، نصب چهارچوب، اجرای تزیینات، پوششها و رنگها اشاره کرد. در ادامه به نحوه اجرای دیوار با کمک بلوک AAC خواهیم پرداخت. البته ملاحظات اجرایی باید پیش از اجرای دیوار هبلکس مورد توجه قرار بگیرند.
ملاحظات اجرایی
اجرای این نوع دیوار باید طبق دستورالعمل طراحی و اجرای دیوارهای ساخته شده از بلوکهای هبلکس، که توسط سازمانهای بازرسی و نظارت بر ساخت و ساز ارائه شدهاند، انجام شود. استاندارد اصلی برای اجرای این نوع دیوار در کشور رعایت الزامات پیوست ششم آیین نامه ۲۰۰۸ است که در آن به جداسازی دیوار از سازه تاکید شده است.
همچنین، برای اجرای صحیح دیوار هبلکس، مطابق با استاندارد ملی به شماره ۷۰۶، باید از چسب بلوک AAC یا ملات بستر نازک خشک استفاده شود. بدین ترتیب آب مورد نیاز برای دستیابی به کارایی مناسب، طبق توصیه تولید کنندگان ملات خشک تامین خواهد شد.
آماده کردن چسب هبلکس
برای آمادهسازی پیش از استفاده از بلوک هبلکس، از دستورالعمل نوشته شده روی بستهبندی چسب استفاده میشود. بهتر است برای مخلوط کردن از روش مکانیزه در سرعت پایین استفاده شود. عمر و کارایی چسب ساخته شده حدود ۴ تا ۵ ساعت است و باید تنها مقداری که میتوان در این بازه زمانی استفاده کرد را آماده نمود.
چیدن ردیف اول با بلوک هبلکس
ردیف اول باید روی یک لایه ملات سنتی قرار گیرد. این ملات باید شامل یک قسمت سیمان، یک قسمت آهک و شش قسمت ماسه باشد. در صورتیکه قرار است ردیف اول روی کف طبقه ساختمان یا روی کرسی چینی قرار بگیرد که ارتفاع آن از سطح زمین کمتر از ۳۰ سانتیمتر است، باید از یک لایه عایق رطوبتی در زیر ملات استفاده کرد.
چیدن ردیفهای بعدی
در هر رج، درزهای عمودی باید حدود ۱۰۰ الی ۱۵۰ میلیمتر با درزهای رج زیرین فاصله داشته باشند. همچنین با توجه به قابلیت اره شدن بلوکهای هبلکس، به راحتی میتوان مسیر سیم کابل یا کلید و پریز را در آنها ایجاد کرد.
پخش کردن چسب و تنظیم بلوکها
برای اینکه مقاومت بین قطعات و ملات افزایش پیدا کند باید درزها را از گرد و غبار پاک کرده و چسب را به صورت صاف و هموار روی سطوح درز پخش کرد. همچنین بلوکها باید به صورت صحیح از نظر تراز و شاغولی بودن در جای خود قرار بگیرند. برای تنظیم بهتر بلوکها میتوان از چکش لاستیکی استفاده کرد. پس از پر کردن شکافها و درزهای عریض بین بلوکها، اندود خارجی روی دیوار انجام میشود.
نکته حیاتی در نصب؛ اتصال دیوار به سازه با وال پست و وال مش
وال مش و وال پست به عنوان جایگزین روشهای سنتی مقاوم سازی ساختمان، برای مهار لرزه دیوارهای غیر سازهای مطابق ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ ابداع شدند. دیوارهای ساخته شده با بلوک هبلکس در دسته دیوارهای غیر سازهای قرار دارند و باید به شکل مناسبی به اسکلت اصلی سازه یعنی ستونها و سقف متصل شوند. تنها از این طریق میتوان پایداری دیوارها در برابر نیروهای جانبی مانند باد و زلزله را افزایش داد. این کار حتماً باید مطابق ضوابط آیین نامه ۲۸۰۰ و پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ انجام گیرد. مطابق این آیین نامه دیوار باید از هر طرف به درستی مهار شده و از ناپایداری آن درباره نیروهای جانبی جلوگیری شود.
در صورتیکه دیوار دارای طول زیاد است و در کنار بازشو قرار گرفته، باید از وال پست برای مهار خارج از صفحه دیوار استفاده کرد.
همچنین برای اتصال دیوار به ستونهای فلزی یا بتنی میتوان از بستهای فلزی انعطافپذیر نیز بهره برد. برای افزایش یکپارچگی دیوار نیز میتوان از مفتولهای گالوانیزه یا بستهای فلزی تخت استفاده نمود.
جمع بندی
با توجه به موارد گفته شده میتوان گفت که بلوک AAC با مزایا و معایب گوناگون، ترکیبی از نوآوری و چالش در صنعت ساختمان محسوب میشود. همچنین در مقایسه با مصالح سنتی، مزایای بلوک AAC باعث صرفهجویی در هزینههای بلند مدت خواهد شد. با رعایت اصول اجرایی و استفاده از عایق مناسب میتوان معایب این نوع از بلوکها را برطرف کرده و از مزایای آن بهرهمند شد.
